ขอบข่ายและภาระงานของเทคโนโลยีการศึกษา

เทคโนโลยีการศึกษา

วิวัฒนาการของเทคโนโลยีการศึกษา

แนวคิดแรก เป็นแนวคิดทางวิทยาศาสตร์กายภาพ หรือ “Physical Science Concept” เป็นการนาผลิตผลทางวิทยาศาสตร์ และวิศวกรรมมาใช้ในด้านการศึกษา ซึ่งอยู่ในรูป “วัสดุและอุปกรณ์” เป็นแนวคิดที่พัฒนา มาจาก “โสตทัศนศึกษา” หรือ Audiovisual Education” โดยจะเน้นหนัก ไปที่ “สื่อสิ่งของ”

แนวคิดที่สอง เป็นแนวคิดทางพฤติกรรมศาสตร์ หรือ “Behaviorial Science Concept” เป็นการประยุกต์หลักการทางจิตวิทยา สังคมวิทยา และมานุษยวิทยา ผสมผสานกับแนวคิดแรก (วิทยาศาสตร์กายภาพ) เน้น “วิธีการจัดระบบ” หรือ “Systems Approach” แนวคิดนี้จะเป็นลักษณะการรวม “วัสดุ อุปกรณ์ และวิธีการ” ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของ “Instructional Design” หรือ “Instructional System Development” โดยนักเทคโนโลยีการศึกษาทาหน้าที่เป็น วิศวกรทางการศึกษา(Educational Engineer)

แนวคิดที่สาม เริ่มพัฒนาและให้ความสนใจในเรื่องการเรียนการสอนรายบุคคลเป็นลักษณะบทเรียนต่างๆ เช่น CAI , WBI , E-learning ฯลฯ

เพื่อตอบสนองความต้องการเรียนรู้รายบุคคลเรียนรู้ตลอดชีวิต เรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา

ความหมายของเทคโนโลยีการศึกษา

การประยุกต์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์หรือความรู้อื่น ๆ ที่เป็นระบบเข้ากับงานการศึกษา เพื่อประสิทธิภาพของงาน

EdgarDale กล่าวว่าเทคโนโลยีการศึกษาไม่ใช่เครื่องมือแต่เป็นแผนการหรือวิธีการทางานอย่างเป็นระบบเพื่อให้บรรลุผลตามแผนการ

ความสำคัญของเทคโนโลยีการศึกษา

1นำมาใช้ในการแก้ปัญหา ในด้านการศึกษา

- ปัญหาด้านผู้สอน

- ปัญหาด้านผู้เรียน

- ปัญหาด้านเนื้อหา

- ปัญหาด้านเวลา

- ปัญหาเรื่องระยะทาง

2.เพิ่มประสิทธิภาพทางการเรียนการสอนและ

เพิ่มประสิทธิผลทางการศึกษา

เป้าหมายของเทคโนโลยีการศึกษา

1.เพื่ออานวยความสะดวกในการเรียนรู้ของมนุษย์

2.เพื่อขยายแหล่งทรัพยากรการเรียนรู้

ขอบข่ายเทคโนโลยีการศึกษา

ภาระงานเทคโนโลยีทางการศึกษา

-เทคโนโลยีการศึกษาในระดับผู้ปฎิบัติ

-เทคโนโลยีการศึกษาที่เป็น นักออกแบบ นักจัดระบบ (เช่น วิเคราะห์ระบบการสอน สังเคราะห์ระบบการสอน สร้างแบบจาลองระบบการสอน ทดสอบระบบการสอน) และผู้ควบคุมการผลิตและการใช้สื่อประเภทต่างๆ

เทคโนโลยีการศึกษาที่เป็นเครื่องมือบริหาร ได้แก่

1. การเป็นเครื่องมือด้านการจัดระบบการบริหาร

2. การเป็นเครื่องมือด้านธุรการ

3. ในด้านการบริหารบุคลากร

4. ในด้านการบริหารวิชาการ

5. ในด้านการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์

6. ในด้านการพัฒนาบุคลากร

เทคโนโลยีการศึกษาที่เป็นเครื่องมือทางวิชาการ มี 2 รูปแบบ

1. การยึดสื่อคนเป็นหลัก

2. การยึดสื่อสิ่งของเป็นหลัก มีอยู่ 3 แนว คือ

2.1 การใช้สื่อสิ่งพิมพ์เป็นแกน เสริมด้วยสื่อโสตทัศน์

รายการวิทยุกระจายเสียง รายการวิทยุโทรทัศน์ การสอนเสริม

และสื่อโทรคมนาคม เป็นต้น

2.2 การใช้สื่อวิทยุหรือโทรทัศน์เป็นแกน โดยใช้วิทยุหรือ

โทรทัศน์เป็นสื่อแกนกลางแล้วเสริมด้วยสื่อสิ่งพิมพ์สื่อโสตทัศน์

และการสอนเสริม เป็นต้น

2.3 การใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์หรือคอมพิวเตอร์เป็นแกน

เทคโนโลยีการศึกษาที่เป็นเครื่องมือบริการทางวิชาการ เช่น

สื่อสิ่งพิมพ์ สื่อฝึกอบรม รายการวิทยุกระจายเสียง รายการวิทยุโทรทัศน์ วัสดุบันทึกในรูปแบบต่างๆ แหล่งวิทยุบริการ ระบบเครือข่ายดิจิตอล

นวัตกรรม

ความหมายของนวัตกรรม/นวกรรม

-ความคิดและการกระทา/สิ่งประดิษฐ์ใหม่

-เพื่อแก้ปัญหาที่ประสบ

-เป็นจุดเริ่มต้นของเทคโนโลยี

เกณฑ์การพิจารณานวัตกรรม

-จะต้องเป็นสิ่งใหม่ทั้งหมด หรือ บางส่วนเป็นของเก่าซึ่งในอดีตใช้ไม่ได้ผลแต่นามา

ปรับปรุงใหม่ให้ดีขึ้น

-นาวิธีจัดระบบมาใช้ (องค์ประกอบระบบ)

-พิสูจน์ด้วยการวิจัย

-ยังไม่เป็นส่วนหนึ่งของระบบงานในปัจจุบัน

นวัตกรรมมีสาขาใดบ้าง

-การเกษตร

-การปกครอง

-วิทยาศาสตร์

-การศึกษา

-ฯลฯ

นวัตกรรมทางการศึกษา

หมายถึง การนาเอาสิ่งใหม่ซึ่งอาจจะอยู่ในรูปของความคิดหรือการกระทา รวมทั้งสิ่งประดิษฐ์ต่างๆเข้ามาใช้ในระบบการศึกษา เพื่อมุ่งหวังที่จะเปลี่ยนแปลง/แก้ปัญหา สิ่งที่มีอยู่เดิมให้ระบบ การจัดการศึกษามีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

กระบวนการเกิดของนวัตกรรม

-ระยะที่ 1 มีการประดิษฐ์คิดค้น (Invention) หรือเป็นการปรุง

แต่งของเก่าให้เหมาะสมกับกาลสมัย

-ระยะที่ 2 พัฒนาการ(Development) มีการทดลองในแหล่ง

ทดลองจัดทาอยู่ในลักษณะของโครงการทดลอง

ปฏิบัติก่อน(Pilot Project)

-ระยะที่ 3 การนาเอาไปปฏิบัติในสถานการณ์ทั่วไป ซึ่งจัดว่าเป็น

นวัตกรรม (Innovation) ขั้นสมบูรณ์

  แนวคิดพื้นฐานที่ก่อให้เกิดนวัตกรรมทางการศึกษา

ความแตกต่างระหว่างบุคคล (Individual Different) เช่น

-การเรียนแบบไม่แบ่งชั้น (Non-Graded School)

-แบบเรียนสำเร็จรูป (Programmed Text Book)

-เครื่องสอน (Teaching Machine)

-การสอนเป็นคณะ (Team Teaching)

เครื่องคอมพิวเตอร์ช่วยสอน (Computer Assisted Instruction)

2. ความพร้อม (Readiness) เช่น

-ศูนย์การเรียน (Learning Center)

ชุดการเรียนการสอน

3. การใช้เวลาเพื่อการศึกษา เช่น

-การจัดตารางสอนแบบยืดหยุ่น (Flexible Scheduling)

-มหาวิทยาลัยเปิด (Open University)

-แบบเรียนสำเร็จรูป (Programmed Text Book)

-การเรียนทางไปรษณีย์

4. ประสิทธิภาพในการเรียน เช่น

-มหาวิทยาลัยเปิด

-การเรียนทางวิทยุ การเรียนทางโทรทัศน์

-การเรียนทางไปรษณีย์ แบบเรียนสำเร็จรูป

-การศึกษาทางไกล

- WBI, E-learning

ความหมาย ขอบข่ายและความสำคัญของเทคโนโลยีการศึกษา

ความหมาย ขอบข่ายและความสำคัญของเทคโนโลยีการศึกษา

เรานึกถึงอะไรบ้างที่เป็นเทคโนโลยี

- คอมพิวเตอร์ อินเตอร์เน็ท

- ดาวเทียม

- โทรศัพท์มือถือ

ความหมายของเทคโนโลยี

การนำความรู้จากกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาสู่การประยุกต์ใช้
ทั้งในรูปแบบของอุปกรณ์เครื่องมือ แนวคิด เทคนิควิธีการ
เพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

หัวใจของเทคโนโลยีการศึกษาคือ ทำให้เกิดการเรียนรู้

การเรียนรู้ ( Learning)

เป็นสิ่งที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงความรู้ ทักษะ และเจตคติ ที่เป็นเกณฑ์ในการสอนหรือในนิยามที่ว่า “การเรียนรู้ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงอย่างถาวรในด้านความรู้ของบุคคลหรือพฤติกรรม รวมถึงประสบการณ์ต่างๆ”

การนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อเป้าหมาย ดังนี้

ด้านประสิทธิภาพ (Efficiency) เทคโนโลยีจะช่วยให้การทางานนั้นสามารถบรรลุผลตามเป้าหมายได้อย่างถูกต้องและรวดเร็ว

ด้านประสิทธิผล (Effectiveness) เทคโนโลยีจะช่วยให้การงานนั้นได้ ผลผลิตออกมาอย่างเต็มที่

ประหยัด (Economy) จะช่วยประหยัดเวลา ทรัพยากร และก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด อันจะเป็นผลทาให้ราคาของผลิตนั้นราคาถูกลง

ปลอดภัย (Safety) เป็นระบบการทางานที่อานวยให้เกิดความปลอดภัยเพิ่มขึ้น

ความหมายของเทคโนโลยีการศึกษา (AECT,1997)

เป็นกระบวนการที่มีการบูรณาการอย่างซับซ้อนเกี่ยวกับบุคคล กรรมวิธี
แนวคิด เครื่องมือ และองค์กร เพื่อนาไปใช้วิเคราะห์ปัญหา สร้าง
ประยุกต์ใช้ ประเมินผล และจัดการ แก้ปัญหาต่าง ๆ ดังกล่าว

ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ของมนุษย์

ขอบข่ายของเทคโนโลยีการศึกษา

 

 



ขอบข่ายงานเทคโนโลยีการศึกษา

 

 

เทคโนโลยีการศึกษา มี 5 ขอบข่าย ดังรายละเอียดต่อไปนี้

   1. การออกแบบ (Design)

   2. การพัฒนา (Development)

   3. การใช้ (Utilization)

   4. การจัดการ (Management)

   5. การประเมิน (Evaluation)

1. การออกแบบ คือ กระบวนการในการกำหนดสภาพของการเรียนรู้ ได้แก่

    1.1 การออกแบบระบบการสอน (Instructional systems design) มี 5 ขั้นตอนดังนี้

          1) การวิเคราะห์ (analysis) คือ กระบวนการที่กำหนดว่าต้องการให้ผู้เรียนได้รับอะไรจากการเรียน ต้องเรียนในเนื้อหาอะไรบ้าง

          2) การออกแบบ (design) คือ กระบวนการที่จะต้องระบุว่าให้ผู้เรียนเรียนอย่างไร ที่สามารถทำให้เกิดการเรียนรู้สูงสุดต่อผู้เรียน

          3) การพัฒนา (development) คือ กระบวนการสร้าง การผลิตสื่อการสอน

          4) การนำไปใช้ (implementation) คือ การใช้วัสดุและยุทธศาสตร์ต่างๆ ในการสอน     

          5) การประเมิน (evaluation) คือ กระบวนการในการประเมินการสอน

    1.2 ออกแบบสาร (message design) คือ การวางแผน เปลี่ยนแปลงสารเน้นทฤษฎีการเรียนที่ประยุกต์ความรู้บนพื้นฐานของความสนใจ การรับรู้ ความจำ การออกแบบสารมีจุดประสงค์เพื่อการสื่อความหมายกับผู้เรียน                    

    1.3 กลยุทธ์การสอน (instructional strategies) เน้นที่การเลือก ลำดับเหตุการณ์ และกิจกรรมในบทเรียน ในทางปฏิบัติกลยุทธ์การสอนมีความสัมพันธ์กับสถานการณ์การเรียน ผลของปฏิสัมพันธ์นี้สามารถอธิบายได้โดยโมเดลการสอน การเลือกยุทธศาสตร์การสอนและโมเดลการสอนต้องขึ้นอยู่กับสถานการณ์การเรียน รวมถึงลักษณะผู้เรียน ธรรมชาติของเนื้อหาวิชา และจุดประสงค์ของผู้เรียน

    1.4 ลักษณะผู้เรียน (learner characteristics) คือ ลักษณะและประสบการณ์เดิมของผู้เรียนที่จะมีผลต่อกระบวนการเรียนการสอน การเลือก และการใช้ยุทธศาสตร์การสอน

2. การพัฒนา  คือ กระบวนการเปลี่ยนการออกแบบ

    2.1 เทคโนโลยีสิ่งพิมพ์ (print technologies) เป็นการผลิต หรือส่งสาร สื่อด้านวัสดุ เช่น หนังสือ โสตทัศนวัสดุพื้นฐานประเภทภาพนิ่ง ภาพถ่าย รวมถึงสื่อข้อความ กราฟิก วัสดุภาพสิ่งพิมพ์ ทัศนวัสดุ สิ่งเหล่านี้เป็นพื้นฐานของการพัฒนา การใช้สื่อวัสดุการสอนอื่นๆ  ตัวอย่าง หนังสือพิมพ์ วารสาร แมกกาซีน                

    2.2 เทคโนโลยีโสตทัศนูปกรณ์ (audiovisual technologies) เป็นวิธีการในการจัดหา หรือส่งถ่ายสาร โดยใช้เครื่องมืออุปกรณ์ หรือเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อนำเสนอสารต่างๆ ด้วยเสียง และภาพ โสตทัศนูปกรณ์จะช่วยแสดงสิ่งที่เป็นธรรมชาติจริง ความคิดที่เป็นนามธรรม เพื่อผู้สอนนำไปใช้ให้มีปฏิสัมพันธ์กับผู้เรียน ตัวอย่างอุปกรณ์โสตฯ โปรเจคเตอร์, เครื่องเสียง, ไมโครโฟน, ลำโพง, กล้องวีดีโอ, กล้องดิจิตอล, เครื่องฉายข้ามศีรษะ

    2.3 เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ (computer – based technologies) เป็นวิธีการในการจัดหา หรือส่งถ่ายสารโดยการใช้ไมโครโพรเซสเซอร์ เพื่อรับและส่งข้อมูลแบบดิจิตอล ประกอบด้วย คอมพิวเตอร์ช่วยสอน คอมพิวเตอร์จัดการสอน โทรคมนาคม การสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ การเข้าถึงและใช้แหล่งข้อมูลในเครือข่าย                

    2.4 เทคโนโลยีบูรณาการ (integrated technologies) เป็นวิธีการในการจัดหา หรือส่งถ่ายข้อมูลกับสื่อหลาย ๆ รูปแบบภายใต้การควบคุมของคอมพิวเตอร์

3. การใช้  คือ ใช้กระบวนการ และแหล่งทรัพยากรเพื่อการเรียนการสอน

    3.1 การใช้สื่อ  (Media Utilization)  เป็นระบบของการใช้สื่อ แหล่งทรัพยากรเพื่อ การเรียน โดยใช้กระบวนการตามที่ผ่านการออกแบบการสอน      

    3.2 การแพร่กระจายนวัตกรรม (Diffusion of innovation) เป็นกระบวนการสื่อความหมาย รวมถึงการวางยุทธศาสตร์ หรือจุดประสงค์ให้เกิดการยอมรับนวัตกรรม 

    3.3 วิธีการนำไปใช้ และการจัดการ (Implementation and Institutionalization) เป็นการใช้สื่อการสอนหรือยุทธศาสตร์ในสถานการณ์จริงอย่างต่อเนื่องและใช้นวัตกรรมการศึกษาเป็นประจำในองค์การ      

    3.4 นโยบาย หลักการและกฎระเบียบข้อบังคับ (policies and regulation) เป็นกฎระเบียบ ข้อบังคับของสังคมที่ส่งผลต่อการแพร่กระจาย และการใช้เทคโนโลยีการศึกษา

4. การจัดการ  คือ ควบคุมกระบวนการทางเทคโนโลยีการศึกษา ตลอดจนการวางแผน จัดการ การประสานงาน และให้คำแนะนำ    

    4.1 การจัดการโครงการ (Project Management)  เป็นการวางแผน กำกับ ควบคุม การออกแบบ และพัฒนาโครงการ       

    4.2 การจัดการแหล่งทรัพยากร (Resource Management) เป็นการวางแผน กำกับ ควบคุมแหล่งทรัพยากร ที่ช่วยระบบและการบริการ                       

    4.3 การจัดการระบบส่งถ่าย (Delivery System Management) เป็นการวางแผน กำกับ ควบคุมวิธีการซึ่งแพร่กระจายสื่อการสอนในองค์การ รวมถึงสื่อ และวิธีการใช้ที่จะนำเสนอสารไปยังผู้เรียน

    4.4 การจัดการสารสนเทศ (Information Management) เป็นการวางแผน กำกับ ควบคุม การเก็บ การส่งถ่าย หรือกระบวนการของข้อมูลสารเพื่อสนับสนุนแหล่งทรัพยากรการเรียน

5. การประเมิน คือ การหาข้อมูลเพื่อกำหนดความเหมาะสมของการเรียนการสอน

 5.1 การวิเคราะห์ปัญหา (Problem Analysis)  เป็นการทำให้ปัญหาสิ้นสุด โดยการใช้ข้อมูลต่างๆ

และวิธีการที่จะช่วยตัดสินใจ                

    5.2 เกณฑ์การประเมิน (Criterion – Reference Management) เทคนิคการใช้เกณฑ์เพื่อการประเมินการสอน หรือประเมินโครงการเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา         

    5.3 การประเมินความก้าวหน้า (Formative Evaluation) มีการใช้ข้อมูลอย่างเหมาะสมจากการประเมินความก้าวหน้าเพื่อเป็นฐานในการพัฒนาต่อไป         

    5.4 การประเมินผลสรุป (Summative Evaluation) มีการใช้ข้อมูลอย่างเหมาะสมที่จะตัดสินใจกับการดำเนินงานโปรแกรม หรือโครงการ